Krakowski Kazimierz słynie w Polsce i na świecie jako miejsce gdzie w dalszym ciągu można napotkać ślady obecności żydów. Powoduje to, że w to miejsce przybywają tysiące o ile nie miliony osób by poczuć ten unikalny dziś klimat lub odwiedzić miejsce pochodzenia przodków.
Kazimierz przez wiele wieków był osobnym miastem leżącym obok Krakowa. Jak nietrudno się też domyśleć zamieszkany był głównie przez ludność pochodzenia żydowskiego. Tutaj ich kultura kwitła aż do czasów II wojny światowej.
Spis treści
Co warto zobaczyć w Krakowskiej dzielnicy Kazimierz?
Popularność Kazimierza rośnie z roku na rok a tym samym zaczyna konkurować z miejscami takimi jak Krakowskie Stare Miasto. Spowodowane to jest nie tylko tym, że miejsce ma “historię”, ale także faktem, że cały czas się coś tutaj dzieje np. odbywają się festiwale kultury Żydowskiej, w restauracjach można skosztować tradycyjnego jadła. Potencjał tego miejsca został wykorzystany. Czy w 100% trudno powiedzieć.
Na pewno jednak lepiej niż w Poznaniu gdzie ostatni budynek prawdziwej Synagogi praktycznie przestał istnieć (szkoda, że nie zrobili tam muzeum – niestety nigdy nie było na to funduszy). Poznańskim Żydom została jedynie sala modlitewna.
Wracając do Krakowskiego Kazimierza posiada on wiele miejsc, które warto odwiedzić. Przy czym nie wszystkie związane są tylko z wiarą Żydowską.
Krakowskie Synagogi
Na Kazimierzu znajduje się 90 synagog i domów modlitewnych. Jednak jedynie 2 są czynne do dnia dzisiejszego. Regularne nabożeństwa odbywają się jednak tylko w synagodze Remu. Do najbardziej znanych należą:
- Synagoga Stara przy ulicy Szerokiej 24,
- Synagoga Wolfa Poppera przy ulicy Szerokiej 16,
- Synagoga Wysoka przy ulicy Józefa 38,
- Synagoga Kupa przy ulicy Miodowej 27,
- Synagoga Remu przy ulicy Szerokiej 40,
- Synagoga Izaaka Jakubowicza przy ulicy Kupa 18,
- Synagoga Tempel przy ulicy Miodowej 24.
Synagoga Remuh i cmentarz żydowski
Jedną z czynnych Synagog jest Synagoga Remuh. Mieści się ona przy ul. Szerokiej 40.
Świątynia jest miejscem pielgrzymek wyznawców judaizmu. Przylega do niej cmentarz z XVI wieku to miejsce spoczynku wielu wybitnych przedstawicieli społeczności żydowskiej, w tym rabina Mojżesza Isserlesa (Remuh).
Synagoga Tempel w Krakowie
To zabytkowa reformowana synagoga mieszcząca się w Krakowie na Kazimierzu, przy ulicy Miodowej 24. Synagoga ta jest czynna, ale nie odbywają się w niej nabożeństwa regularnie. Jest to synagoga reformowana.
Synagoga powstała w latach 1860–1862 według projektu Ignacego Hercoka (budowniczego pochodzenia Austriackiego). Inicjatorami budowy było Stowarzyszenie Izraelitów Postępowych i Towarzystwo Religijno-Cywilizacyjne. Świątynia działała aż do II wojny światowej.
Na początku lat 90. XX w. Synagoga została wpisana na listę dziedzictwa Programu Dziedzictwa Żydowskiego w Europie Środkowej i Wschodniej przez World Monuments Fund z Nowego Jorku. Dzięki czemu w 1994 roku rozpoczął się gruntowny remont. Na ten remont World Monuments Fund wydała milion dolarów. W 1995 roku na remont synagogi zostały również przekazane pieniądze z programu RAPHAEL, który jest organizowany przez Unię Europejską i wspiera działania z dziedziny polityki kulturalnej.
Remont zakończył się w czerwcu 2000 roku.
Ulica Szeroka
To właśnie w tym miejscu pierwotnie znajdowała się Żydowska część Kazimierza. Zaczęli się oni tutaj osiedlać pod koniec XV wieku. Nawet współcześnie mieści się przy tej ulicy wiele zabudowań sakralnych jak i zabudowa miejska przypominająca o ich obecności.
Ławeczka Jana Karskiego
Ławeczka Jana Karskiego zalicza się do serii rzeźb upamiętniających Jana Karskiego autorstwa rzeźbiarza Karola Badyny. Ławeczki były tworzone w latach 2002–2009 i postawione w:
- Waszyngtonie (2002),
- Kielcach (2005),
- Nowym Jorku (2007),
- Łodzi (2009),
- Tel Awiwie (2009),
- Warszawie (2013),
- Krakowie (2016).
Jan Karski (właściwie Jan Romuald Kozielewski) był pochodzącym z polski prawnikiem, historykiem, politologoliem i dyplomatą, profesor nauk politycznych. Warto o tej postaci sobie więcej poczytać.
Plac Nowy
Plac Nowy na Kazimierzu to jedno z popularniejszych miejsc spotkań mieszkańców tej części Krakowa. W samym jego centrum mieści się budynek zwany Okrąglakiem. W tym zabytkowym budynku mieściła się kiedyś rzeźnia koszerna, a dziś działa kilka punktów gastronomicznych serwujących słynne krakowskie zapiekanki. Wybór jest całkiem spory i nawet osoba nie lubiąca zapiekanek znajdzie coś dla siebie. To także miejsce, gdzie odbywają się pchle targi i targi staroci.
Kupić więc można tutaj wiele różnych i ciekawych rzeczy.
Plac Wolnica – Dawny Rynek Kazimierza
Plac ten kiedyś był częścią nie istniejącego już rynku miasta Kazimierz. Miejsce pod ten plac zostało wyznaczone już w 1335 roku czyli podczas lokacji miasta. Chociaż obecnie wielkościowo nie jest może jakoś specjalnie imponujący to pierwotnie miał rozmiary jak Rynek Główny w Krakowie miał też analogiczną funkcję. Warto pamiętać, że Miasto Kazimierz utworzono by mógł konkurować z Krakowem.
Jak nietrudno się domyśleć na placu był też ratusz. To właśnie w nim mieściły się władze administracyjne i sądownicze. Jak większość miast z tego okresu Kazimierz miał również Wagę Miejską czy Postrzygalnie – te budynki również się tutaj mieściły.
Z wszystkich tych budynków do czasów współczesnych zachował się jedynie ratusz. Obecnie nie pełni on jednak roli ratusza lecz jest muzeum. W jego murach mieści się muzeum Etnograficzne.
Kościół na Skałce
Znany także jako sanktuarium św. Stanisława. Z sąsiedztwa tego kościoła odbywa się wiele relacji mszy świętych.
Bazylika Bożego Ciała w Krakowie
Świątynię tę ufundował około 1340 roku Kazimierz Wielki (Król Polski). Jej budowę zaczęto w latach 40. XIV wieku.
Krakowski Kazimierz w barwach street artu
Kazimierz to nie tylko historyczna dzielnica, ale także miejsce pełne różnych artystów i twórców. Dlatego nikogo nie powinien dziwić fakt, że Street art stał się częścią charakterystyczną tego miejsca. Murale kontrastują tu z zabytkową zabudową czasami nawet pomagając zidentyfikować miejsce gdzie się znajdujemy. Nadają też Krakowskiemu Kazimierzowi trochę nowoczesności.
Śladami historii – Kazimierz dawniej i dziś
Przywilej lokacyjny miasta wydał Kazimierz III Wielki 27 lutego 1335 roku. Było to dwa lata po tym jak zasiadł on na tronie Polski. To właśnie od jego imienia wzięła się także nazwa miasta – Civitas Kazimiriensis. Oczywiście wczesnej w tym miejscu istniały już inne osady i wsie (np. Bawół dziś w jej miejscu jest ul. Szeroka ).
Powstanie Kazimierza koło Krakowa
W czasie powstania miasta liczyło ono 50 ha co sprawiało, że było ono trochę tylko mniejsze od 70 ha starego Krakowa. Z tego co zrozumiałam nowe miasto miało za zadanie konkurować z Krakowem, oraz prowadzić różnego typu prace rzemieślnicze nie tylko dla Krakowa, ale też całej Polski. Mieli oni bowiem prawo sprzedaży towaru na terenie całego kraju. A i co istotne – Kazimierz leży na wyspie z obu stron otacza go Wisła.
Ważnym momentem w historii Kazimierza było przeniesienie do niego Żydów zamieszkujących Kraków. Miało to miejsce w 1495 roku i skutkowało utworzeniem tzw. miasta żydowskiego (oppidum iudaeorum). Ludzie ci mieli się osiedlić na terenie dawnej wsi Bawół. Sytuacja ta była wynikiem konkurowania ze sobą przedsiębiorstw, żydom zarzucono także lichwę (w końcu prawie zawsze chodzi o pieniądze).
Dość istotny jest tutaj fakt, że od tego momentu Kazimierz jest podzielony na 2 części – Żydowską i Katolicką.
Rozwój Kazimierza
W miarę rozwoju obu miast trochę w naturalny sposób zaczęły się one ze sobą zrastać. Jeśli spojrzy się na mapę Kazimierz leży praktycznie obok Krakowskiego Starego Miasta. Już w 1792 roku starano się oba miast połączyć w jedno większe. Ostatecznie udało się to w 1800 roku i zdecydowano, że Kazimierz będzie dzielnicą Krakowa.
Kolejnym przełomem dla Kazimierza okazały się lata 1815–1846. W tedy to rozebrano mury oddzielające Żydowską część Kazimierza od jego reszty. Ludność mogła więc się zacząć swobodnie przemieszczać po całej dzielnicy. W późniejszych latach zostaje też zasypana jedna odnoga Wisły co sprawia, że Kazimierz przestaje być wyspą i przylega do Krakowskiego Starego Miasta.
Kazimierz w XX i XXI wieku
W czasie II wojny światowej Niemiecki Okupant wywiózł część mieszkańców Żydowskiego pochodzenia z miasta. Reszta zaś zostaje przeniesiona do Getta utworzonego po drugiej stronie Wisły w dzielnicy Podgórze. Pozostali mieszkańcy (podobnie jak wielu innych okupowanych krajów) zostali zaś zamienieni w niewolników.
O wydarzeniach w tym właśnie Getcie opowiada np. film Lista Schindlera. Sam film był jednak kręcony na Kazimierzu (gdyż Podgórze przeszło renowację i nie pasowała już do ponurego klimatu tamtych wydarzeń). Po wojnie większość nielicznych ocalałych (w marcu 1943 okupanci likwidując Getto wymordowali praktycznie wszystkich więźniów).
Po oswobodzeniu Polski Kazimierz jak i wiele Polskich miast musiał zostać odbudowany (przynajmniej częściowo). Chociaż warto wiedzieć, że Kraków był jednym z miast najmniej zniszczonych. Takie miast jak Warszawa, Poznań czy Szczecin trzeba w dużym stopniu odbudowywać od podstaw.
Warto wspomnieć też, że Niemcy zmienili funkcję wielu budynków sakralnych związanych z Żydami (ale nie tylko, oni nie szanowali niczego co było związane z inną religią). Przykładowo w synagogach były magazyny. W tym miejscu chciałam powiedzieć, że indywidualne podejście żołnierzy i ludności Niemieckiej było różne – wielu z nich było zmuszanych do robienia rzeczy nie zgodnych z ich sumieniem. Ratowali oni też życie innym jak np. Oskar Schindler, lub woleli UDAWAĆ, że coś nie ma miejsca bo bali się o swoje rodziny.
Po wojnie dzielnicę przywrócono do w miarę dobrego stanu. A obecnie jest ona prawdziwą atrakcją turystyczną.
żródła:
Dodaj komentarz