19 grudnia 2025 r. oficjalnie po 85 latach nieobecności do przestrzeni publicznej wróciła “Studzienka Madonny Sykstyńskiej”. Pierwotnie studnię tę ufundowali w 1846 roku Edward i Konstancja Raczyńscy jako miejsce dostarczania wody dla mieszkańców Poznania. Studnia ta funkcjonowała, aż do 1940 roku kiedy to została zdemontowana podczas okupacji Niemieckiej.
Spis treści
Co warto wiedzieć o oryginalnej studzience Madonny Sykstyńskiej?
Pierwsze nowoczesne wodociągi w Poznaniu
Pierwsze wodociągi w Poznaniu pojawiły się już w XIII wieku i w kolejnych wiekach był rozbudowywany. Woda dostarczana była do miasta drewnianymi rurami. Z jednej strony ułatwiło to rozwój miasta jednak z drugiej sprawiło, że był on podatny na różne zanieczyszczenia. Co było problematyczne z zwłaszcza w czasie wojen i epidemii.
Po epidemii cholery w 1831 roku zdecydowano się w Poznaniu postanowiono zmodernizować wodociągi z zastosowaniem dostępnych w tamtych czasach zabezpieczeń.
Jednym z fundatorów nowego wodociągu został Hrabia Edward Raczyński. Ufundował on w Poznaniu 4 studnie. Wiem co tam 4 studnie to mało, trzeba jednak pamiętać, że był to naprawdę duży wydatek. Poznań też w tamtych czasach był dużo mniejszy. Nadal istniały mury miejskie a Jeżyce, Wildę i Łazarz dołączą do Poznania dopiero za 69 lat.
Jedną z tych studni była właśnie Studzienka Madonny Sykstyńskiej. Studzienka ta doprowadzała bieżącą wodę do szpitala Sióstr Miłosierdzia-szarytek.
Kiedy powstała studzienka i z czego?
Budowa studzienki miała miejsce w latach 1844–1846. Zaczął ją budować Edward Raczyński, ale nie zdążył skończyć przed (swoją samobójczą) śmiercią. Budowę dokończyła jego żona Konstancja. Raczyński udzielił dokładnych informacji na temat tego jak chciał by wyglądała studzienka, na podstawie tego Christian Gottlieb Cantian ją zaprojektował. Była ona w stylu neogotyckim.
Studzienka została wykonana z piaskowca a umieszczona w niej rzeźba ze spiżu. Spiż to stop metali miedzi z cyną lub cynku z ołowiem, był popularny w okresie średniowiecza do odlewania np. dzwonów. W niektórych miejscach znalazłam informację, że czasem zalicza się go do brązów.
Figura miała być odlana w hucie Lauchhammer na terenie Saksonii przez Augusta Fischera.
Studzienka dostarczała wodę mieszkańcom miasta aż do samego swojego końca, podczas II wojny światowej.
Skąd wzięła się nazwa studzienki?
Nazwa studzienki wzięła się od figury jaka wieńczy studnię. Czyli Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus. Rzeźba ta była wzorowana na postaci z obrazu – Madonnie Sykstyńskiej Rafaela Santi z ok. 1512–1513 roku.
Zdemontowanie studzienki
W 1940 roku podczas okupacji Poznania, studzienka została zdemontowana przez Niemców. Według jednego ze świadków następnie złożono ją na placu gazowni miejskiej ( ul. Grobla 1). Miała tam zostać pocięta na części palnikiem acetylenowym i wysłana do przetopienia.
Jak to się stało, że studzienka została zrekonstruowana?
Z tego co czytałam próbowano odbudować studnie już od wielu lat. Jednak większość z tych starań zakończyła się niczym. Po II wojnie światowej Poznań był bardzo zniszczony i okradziony. Odbudowa miasta niestety nie sprawiła, że wszystkie zniszczone obiekty odzyskały swój dawny styl. Wiele z nich zostało jedynie połatanych. Pominięto różne elementy jak wieża kościoła św. Marcina czy zwieńczenie wieży Zamku Cesarskiego.
Niektóre obiekty dopiero współcześnie mają szansę na odbudowę.
Odbudowa studzienki
Oficjalnie prace nad rekonstrukcją studni zaczęły się już 2015 roku. Zapoczątkowały je jednak działania Stowarzyszenia Bono Serviamus. Czyli stowarzyszenia działającego na rzecz rozwoju Szpitala Klinicznego Przemienienia Pańskiego Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Studzienka pierwotnie stała przy ścianie Szpitala Sióstr Szarytek, w którego miejscu dziś jest szpital kliniczny Przemienienia Pańskiego.
Odbudowa studzienki była możliwa dzięki zebraniu około 2 mln zł.
Rekonstrukcja studni
Studzienkę udało się zrekonstruować dzięki pracy wielu osób i pracowni miejskiego konserwatora zabytków.
Autorem projektu był Jacek Wilczak, rzeźbę Madonny odtworzył Marcin Sobczak a kamienną kapliczkę Marek Zielonka.
Odsłonięcie studzienki
Odsłonięcie studzienki miało miejsce 19 grudnia 2025 r. Technicznie studia ta jest też kapliczką. Dlatego wśród osób, które wzięły udział w jej odsłonięciu był abp Zbigniew Zieliński, metropolita poznański. To właśnie on ją także poświęcił.
Lokalizacja Studzienki
Studzienka stanęła praktycznie w miejscu gdzie stała przez jej usunięcie na ul. Długiej, w pobliżu wejścia do szpitala i praktycznie naprzeciwko Rynku Bernardyńskiego.
źródła:
- https://archpoznan.pl/pl/odsloniecie-studzienki-z-madonna-sykstynska
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Studzienka_Madonny_Syksty%C5%84skiej_w_Poznaniu
- https://radiopoznan.fm/informacje/pozostale/madonna-sykstynska-wraca-do-miasta-studnia-z-xix-wieku-znow-w-poznaniu
Dodaj komentarz