Aleje Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Praktycznie każdy kto przyjechał do Poznania i wybrał się na Plac Wolności musiał przechodzić przez Aleje Karola Marcinkowskiego. Aleja ta bowiem oddziela Plac od Muzeum Narodowego oraz Hotelu Bazar.

Co warto wiedzieć o Alejach Marcinkowskiego?

Aleje Karola Marcinkowskiego kiedyś

Przed II wojną światową

Aleje Karola Marcinkowskiego należały kiedyś do jednych ze ładniejszych ulic miasta. Mieściło się tutaj wiele reprezentacyjnych gmachów. Do lat 20 XX wieku były to budynki głównie związane z kulturą i gospodarką. Środek alei zawsze miał funkcje spacerowe. Jednak w zależności od okresu wyglądał nico inaczej.

Ulica w tamtych czasach zaczynała się na gmachu Dowództwa V Korpusu, budynku z którego bardzo niewiele zostało do czasów współczesnych.

Osoby, które kojarzą tą część Poznania oglądając stare fotografie mają momentami wrażenie, że dużo elementów i budynków się zachowało jednak nie jest tak do końca.

Zdjęcie przedstawia Aleje Marcinkowskiego z perspektywy gdzie:

• kościół św. Marcina jest za osobą wykonującą zdjęcie,
• w miejscu kamienic po lewej obecnie jest Galeria MM, (galeria jest szersza od budynku na zdjęciu więc zajmuje też fragment ulicy),
• Pomnik na ulicy to  studnia Higiei, obecnie przeniesiona na Plac Wolności,
• w oddali widać gmach Muzeum Narodowego,
• obecnie tym odcinkiem jedzie tramwaj.

---

Fotografia (pocztówka) wykonana w latach 1926–1929. Przedstawia ona fragment Alei od Placu Wolności do kościoła św. Marcina. Dojście do tego co widzę zajęło mi chwilę. Bo o ile kościół rozpoznałam (dzięki wiedzy jak on kiedyś wyglądał) to sam hotel sprawił mi problem. Jednak to wynik po części perspektywy i innym wyglądam otoczenia.

Współcześnie część tej przestrzeni zajmuje trasa tramwajowa, a obok kościoła stoi Galeria MM.

---

Aleje Marcinkowskiego po II wojnie światowej

Po II wojnie światowej z pozoru Aleje wyglądały na mało zniszczone (przynajmniej na niektórych zdjęciach). Jeśli się jednak dobrze przyjrzeć to widać, coś co przeraża. Wiele budynków to puste skorupy. Na chodnikach leżą cegły a ludzie trochę jak duchy krążą po ulicach.

Na poniższym zdjęciu już jednak widać zniszczenia. Gmach Dowództwa V Korpusu jest praktycznie zrujnowany. Widać też skąd wzięły się cegły na poprzednim zdjęciu.

Jak by ktoś nie zauważył to na obu zdjęciach z 1945 roku przedstawiony jest ten sam odcinek ulicy. Tylko raz fotograf stał plecami do Dowództwa V Korpusu Armijnego a drugim razem w miejscu gdzie dziś stoi Pomnik Karola Marcinkowskiego.

Na drugim zdjęciu wypalony budynek Sądu Krajowego mieści się więc po lewej. W miejscu Dowództwa V Korpusu Armijnego obecnie znajduje się Ogród Jordanowski. Budynek został bowiem prawie całkowicie wyburzony. Prawie bo został jego mały fragment, który jest mało widoczny bo zasłaniają go drzewa.

Aleje Karola Marcinkowskiego Dziś

Pomijając fakt, że brakuje budynku od którego zaczynała się kiedyś ulica to jej bieg jest bardzo podobny do tego kiedyś.

Sąd i Komisariat

Na początku Alei Marcinkowskiego tuż przy ul. Solnej mieści się budynek Sądu Rejonowego Poznań – Nowe Miasto i Wilda. Tuż za nim mieści się Komisariat Policji Poznań Stare Miasto. Z drugiej strony ulicy są głównie kamienice (czasem mieszczą się w nich różne firmy).

Oba budynki są z zewnątrz częściowo zabytkowe. Wnętrza pochodzą jednak już z okresu powojennego.

Budynek Akademii Sztuk Pięknych i Poczta

Idąc dalej mijamy Budynek Akademii Sztuk Pięknych a po drugiej stronie ulicy Poczty Polskiej. Idąc ulicą przecinającą Aleje w prawo dojdziemy po kilku minutach (idąc wzdłuż torów tramwajowych) do Placu Cyryla Ratajskiego, w lewo dojdziemy do Placu Wielkopolskiego.

Zarówno budynek poczty jak i akademii zachował zbliżony kształt do tego sprzed wojny. Nie zachowano jednak pasa zieleni prowadzącego do obu budynków. Obecnie jest tam parking.

Obok, którego przy przejściu dla pieszych mieści się pomnik Karola Marcinkowskiego.

Fontanna z delfinami

W części na wysokości Poczty, przy skrzyżowaniu z ul. 23 lutego mieści się skwer z Fontanną ozdobioną delfinami. Znaną także pod nazwami takimi jak Studzienka Kronthala lub Fontanna Lederera. Pierwotnie w tym miejscu stała publiczna studnia ufundowana przez Edwarda Raczyńskiego, jednak w 1909 roku została ona upiększona przez fontannę dzieła Hugona Lederera architekta z Berlina (to od jego nazwiska pochodzi jedna z nazw fontanny).

Pomnik Golema

Mieści się on za fontanną z Delfinami. Golem jest postacią z legend gdzie był to człowiek, potwór stworzony z gliny za pomocą magii lub w tym wypadku tajemnych Żydowskich ksiąg. Jak pewnie część osób wie legenda o tym Golemie nie jest Polska tylko Czeska. Konkretnie Praska, gdzie Golem miał być obrońcą prześladowanych Żydów.

Dlaczego zatem Golem stanął w Poznaniu? Bo jego twórca Rabin Jehuda Löw ben Becalel miał właśnie stąd pochodzić. Za Golemem roztacza się pas zieleni.

Mural na ścianie przy parkingu – Mural “ŠKODA”

Na kolejnym odcinku ulicy mamy po prawej stronie kolejne kamienice a za nimi mały parking w miejscu gdzie brakuje kamienicy. Tuż obok parkingu na pustej ścianie umieszczono mural. Nie jest to jednak przypadkowy mural. Tylko fragment zdjęcia z lat 20 XX wieku. Konkretnie jest to widok w kierunku kościoła św. Marcina z Placu Wolności.

Biblioteka Raczyńskich

Po drugiej stronie parkingu mieści się nowa część Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu. Nowa część bezpośrednio połączona jest ze starą, która stoi już na Placu Wolności. Obie części są w różnych stylach architektonicznych.

Muzeum Narodowe w Poznaniu

Po lewej zaś znajduje się Muzeum Narodowe w Poznaniu – odział Malarstwa i Sztuki (najpierw nowa część a zaraz za nią stara). Stara Część muzeum mieści się na przeciwko Placu Wolności a ulica biegnąca z jej boku (ul. Paderewskiego) biegnie aż do samego Starego Rynku w Poznaniu.

Plac Wolności w Poznaniu

Plac Wolności to jedno z ważniejszych miejsc w Poznaniu. Obecnie odbywa się na nim wiele ciekawych imprez takich jak Malta festival. Jest to też miejsce gdzie pisała się historia Wielkopolski. To właśnie w tym miejscu wybuchło Powstanie Wielkopolskie.

Najbardziej charakterystycznym elementem współczesnego Placu Wolności jest fontanna Wolności. Wykonano ją w formie rzeźby ulicznej wiec nawet w czasie kiedy nie leje się z niej woda stanowi atrakcję.

Hotel Rzymski

Idąc dalej mijamy po prawej Hotel Rzymski (od 2024 roku w remoncie). Na jego parterze działała kiedyś księgarnia św. Wojciecha, która obecnie jest po drugiej stronie alei. Prawdopodobnie księgarnia już tam nie wróci, a pomieszczenia po niej zostaną zintegrowane z hotelem. Może i dobrze, bo przydała by im się porządna restauracja.

Hotel Bazar

Położony jest on zaraz obok muzeum Narodowego. To z jego balkonu przemawiał Paderewski przed rozpoczęciem powstania Wielkopolskiego. Hotel współcześnie nie wygląda jednak tak w tamtych czasach. Bazar uznawany jest (lub był jak kto woli) za jeden z droższych hoteli w mieście.

Na parterze hotelu znajdują się ekskluzywne sklepy. W ostatnich latach wydaje mi się, że miejsce stało się bardziej przystępne.

Pałac Anderschów

Idąc dalej Alejami za hotelem znajduje się dwie kamienice. Jedna z nich jasnobeżowa to dawny Pałac Anderschów. Zarówno w nim jak i w kamienicy obok działają obecnie różne biura, instytucje i sklepy (np. księgarnia, pasmanteria). Wyższe kondygnacje to mieszkania.

Muzeum Farmacji

W kamienicy obok hotelu Bazar mieści się Muzeum Farmacji. Choć z zewnątrz budynek nie wygląda ciekawie samo podwórze jest tego przeciwieństwem. Kamienice w podwórzu zachowały bowiem klimat wcześniejszej epoki. Przykładowo klatka schodowa prowadząca do muzeum wygląda jak wyjęta z okresu międzywojennego.

W podwórzu tej kamienicy (praktycznie na przeciwko hotelu Rzymskiego) mieści się Muzeum Farmacji. Na zdjęciu też po lewej widać fragment Hotelu Bazar.

Brama doktora Marcina

To jedno z nowszych miejsc na mapie Poznania. Jest to teoretycznie zwykła miejska bram, tyle że potraktowana trochę jak mała galeria sztuki. Zobaczyć tu możemy wiec kilka ciekawych murali, z których część odnosi się do Doktora Karola Marcinkowskiego.

Galeria MM i koniec Alei

Zaraz za Pałacem Anderschów mieści się Galeria MM, która z drugiej strony ma ul. Św. Marcin i kościół św. Marcina. Po drugiej stronie ulicy są kolejne kamienice ze sklepami i restauracjami na parterze.

Zdjęcia z Alei Marcinkowskiego

źródło:

• https://cyryl.poznan.pl/kolekcja/aleje-marcinkowskiego-1798-2014-ze-zb-mkz/
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleje_Karola_Marcinkowskiego_w_Poznaniu
• https://poznan.fandom.com/wiki/Aleje_Karola_Marcinkowskiego